Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2015
Một bạn văn quen thường hay nói đùa: “Sáng tác bây giờ khó ghê! Không những có tài lại cần phải có tài liệu”. Câu nói đùa ấy rất đúng sự thực. Không đủ tài liệu không thể sáng tác được. Kinh nghiệm lâu nay chứng tỏ rằng những bạn văn nghệ có tác phẩm đều nhờ đã chuẩn bị được tài liệu đầy đủ doi dào. Và ngược lại, những bạn văn nghệ bị bế tắc do chỉ vì ngồi yên một chỗ không đi đâu, hay đi mà không có kế hoạch, phương pháp đổ thu thập tài liệu cần thiết.
Sự thật là chẳng riêng gì bây giờ mà ngày xưa muốn sáng tác không phải chỉ nhờ độc một cái tục danh là “cái tài”. Nhà văn nghệ thuở trước, muốn có tác phẩm cần phải chuẩn bị tài liệu lâu ngày lâu tháng. Bằng cái lối vô ý thức hay nhờ vào tiềm thức mà người ta quen gọi là lắng xuống, để cho sự vật “in vào”, “lắng xuống” “trong tăm hồn”. Hoặc bằng lối có ý thức, có tổ chức nhưng người ta không muốn nói đến, kể ra sợ sẽ làm mất hết thi vị thiêng liêng của cái tài và của tác phẩm.
Vả
chăng nhà văn ngày xưa cần gì phải tìm tài liệu? Tài liệu vốn ở trong
máu trong thịt, trong hoi thở họ rồi. Tha hồ cho anh bịa ra ông X yêu
chị z, bà A lấy ông B mà vẫn không bao giờ sai sự thật. Tác phẩm lúc ấy,
là sự xếp đặt, bố trí lại một cái sự thực cũ mèm, cũ cho đến nỗi người
ta gọi là “muôn đời vĩnh viễn”. Xuân Diệu kể chuyện Trọng Lang nằm nhà
mà bịa ra phóng sự, phóng sự thứ khó bịa nhất trong các loại văn. Mặc dù
thế, phóng sự của Trọng Lang vẫn đúng sự thật như thường. Xuân Diệu kết
luận: “Nhà văn ngày trước thuộc lòng sự sống ngày trước”.
Còn chúng ta, văn nghệ ngày nay, chúng ta chưa thuộc lòng sự sống ngày nay. Sự sống mới như một bài học chép chưa thành mà chúng ta cũng như những cậu học trò đọc chưa thạo. Đối với quần chúng công nông tự nói lên cuộc đời của họ từ khi cách mạng kháng chiến cũng biết bao nhiêu bỡ ngỡ lạ lùng. Huống gì đối với phần đông anh em văn nghệ chúng ta thoát ly giai cấp mình để đến với quần chúng công nông, muốn nói lên sự sông cuộc đời của họ không phải cứ nhắm mắt nói tràn như ngày xưa mà thành công được. Muốn nói, cần phải nghiên cứu điều tra. Muốn sáng tác, nhất định cần phải chuẩn bị tài liệu.
Còn chúng ta, văn nghệ ngày nay, chúng ta chưa thuộc lòng sự sống ngày nay. Sự sống mới như một bài học chép chưa thành mà chúng ta cũng như những cậu học trò đọc chưa thạo. Đối với quần chúng công nông tự nói lên cuộc đời của họ từ khi cách mạng kháng chiến cũng biết bao nhiêu bỡ ngỡ lạ lùng. Huống gì đối với phần đông anh em văn nghệ chúng ta thoát ly giai cấp mình để đến với quần chúng công nông, muốn nói lên sự sông cuộc đời của họ không phải cứ nhắm mắt nói tràn như ngày xưa mà thành công được. Muốn nói, cần phải nghiên cứu điều tra. Muốn sáng tác, nhất định cần phải chuẩn bị tài liệu.
Đọc thêm tại: http://cuocdoidanhnhan24h.blogspot.com/2015/07/ta-day-roi-met-nhoc-nhu-ngu-trong-mot.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: các tác gia văn học việt nam