Thứ Ba, 28 tháng 7, 2015
Muốn sáng tác, chúng ta cần phải có tài liệu.
Nhưng muốn cho tài liệu khỏi bị lãng quên thất lạc, chúng ta cần ghi chép. Điều
ấy, ai cũng có thể đồng ý. Mặc dù thế, ngày xưa vẫn có những người chủ trương
phản đối lại. Họ nói: “Ghi chép cái gì? Ghi chép sự thực! Nào chúng ta có sáng
tác với sự thực đâu? Nghệ thuật là bịa ra những cái không có, chưa có trong sự
thực đấy chứ? Và ghi chép để làm gì? Ghi chép để nhớ! Thì chúng ta cần gì sổ
sách! Tiềm thức chúng ta còn nhớ giỏi hon tất cả gì! Biết bao việc sổ sách ghi
chép nhưng sau đọc lại vẫn thấy thiếu sót và nhạt nhẽo.
Và ngược lại, biết bao nhiêu việc sổ sách
không ghi chép – chỉ có tiềm thức của ta nhớ giúp lấy thôi – nhưng nó lại hiện
lên trong trí đầy đủ, đậm đà hơn là ghi chép chi ly ở trong sổ sách. Ví dụ việc
ta đánh đáo ngày nhỏ ở sân trường, nào ta có ghi, thế mà nhờ tiềm thức, có lúc
ta thấy lại cảnh đó đủ cả chi tiết rõ ràng, thấy cả màu trời, sắc nắng hôm ta
đánh đáo đó nữa…”
Chúng ta phải đánh đổ những ý tưởng sai lầm
trên. Chúng ta phải hiểu hết cái quan trọng của việc ghi chép.
Trước hết, chúng ta làm văn nghệ là để tả sự
thật. Nếu không ghi chép, sẽ quên và tả sai sự thật ngay. Sự thật lại biến đổi
từng phút từng giờ, không thể nào sau bao nhiêu năm tháng chỉ dùng tâm trí ta
không thôi, mà nhớ sự thật cho đúng được. Ví dụ hiện giờ trong cách mạng và
kháng chiến ta đã trưởng thành, khó mà nhớ cho hết được những cái non nớt ngây
thơ của ta hồi mói khỏi nghĩa. Bây giờ ta đang căm thù hờn oán bọn can thiệp
Mỹ, khó mà nhớ cho đúng cái cảm giác năm 1945 chúng ta hoan hô phái bộ Đồng
Minh.
Chúng tôi không chối cãi được những khả năng
ghi nhớ của tiềm thức. Nhưng cái khả năng ấy cũng không phải tuyệt đối như
nhiều người tưởng lầm.
Tiềm thức có thể ghi nhớ những cảm xúc sự
việc của riêng ta, còn đến như ghi nhớ sự việc của chung quanh, tiềm thức nhiều
khi tỏ ra bất lực. Nhớ lại cảm giác của ta đánh đáo ngày nhỏ, tiềm thức giúp ta
được đấy, nhưng giúp ta nhớ tất cả những khẩu hiệu từ ngày cướp chính quyền đến
giờ, tiềm thức nào bằng cuốn sổ tay! Ví dụ nhớ lại một cái truyền đơn của Việt
Minh thời bí mật, nhớ trọn từng chữ từng câu thì tiềm thức đều chịu thôi.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao việt nam, vai tro cua
ngon ngu
