Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2015
Làm văn ngày nay vả chăng không phải là bóp bẹp hay thổi phồng sự thực, nói bóng nói gió về cuộc đời. Nhà văn lãng mạn, tượng trưng hay siêu thực có cần gì nhìn vào thực tế. Nhưng chúng ta, những người sáng tác định “từ sự thực mà để trớ về với sự thực”, nếu không tìm tòi ghi chép sự thực, thì hiện thực thế nào? Không hiện thực, mà nhất là không hiện thực xã hội. Vì trong sự thực có cái dở, có cái hay, có cái đương vốn ở trong máu trong thịt, trong hoi thở họ rồi. Tha hồ cho anh bịa ra ông X yêu chị z, bà A lấy ông B mà vẫn không bao giờ sai sự thật. Tác phẩm lúc ấy, là sự xếp đặt, bố trí lại một cái sự thực cũ mèm, cũ cho đến nỗi người ta gọi là “muôn đời vĩnh viễn”. Xuân Diệu kể chuyện Trọng Lang nằm nhà mà bịa ra phóng sự, phóng sự thứ khó bịa nhát trong các loại văn. Mặc dù thế, phóng sự của Trọng Lang vẫn đúng sự thật như thường. Xuân Diệu kết luận: “Nhà văn ngày trước thuộc lòng sự sống ngày trước”.
Còn chúng ta, văn nghệ ngày nay, chúng ta chưa thuộc lòng sự sống ngày nay. Sự sống mới như một bài học chép chưa thành mà chúng ta cũng như những cậu học trò đọc chưa thạo. Đối với quần chúng công nông tự nói lên cuộc đời của họ từ khi cách mạng kháng chiến cũng biết bao nhiêu bỡ ngỡ lạ lùng. Huống gì đối với phần đông anh em văn nghệ chúng ta thoát ly giai cấp mình để đến với quần chúng công nông, muốn nói lên sự sống cuộc đời của họ không phải cứ nhắm mắt nói tràn như ngày xưa mà thành công được. Muốn nói, cần phải nghiên cứu điều tra. Muốn sáng tác, nhất định cần phải chuẩn bị tài liệu.
Làm văn ngày nay vả chăng không phải là bóp bẹp hay thổi phồng sự thực, nói bóng nói gió về cuộc đời. Nhà văn lãng mạn, tượng trưng hay siêu thực có cần gì nhìn vào thực tế. Nhung chúng ta, những người sáng tác đinh “từ sự thực mà đi để trở về với sự thực”, nếu không tìm tòi ghi chép sự thực, thì hiện thực thế nào? Không hiện thực, mà nhất là không hiện thực xã hội. Vì trong sự thực có cái dở, có cái hay, có cái đương vươn lên, có cái đang đi xuống, nếu chúng ta không chuẩn bị trước tài liệu để gặp gì nói nấy, thấy gì tả nấy thì tác phẩm của chúng ta có khác gì tác phẩm của những nhà văn tự nhiên tả thực ngày xưa. Thể hiện không xong mà cổ động cũng không xong. Sai sự thực mà sai cả đường lối chính trị. Bởi vậy đôi với chúng ta trong giai đoạn này chuẩn bị tài liệu là vân đe quyết đinh. Giải quyết nó là giải quyết hai phần ba vấn đe sáng tác. Như bộ đội đánh trong một giờ mà phải chuẩn bị hàng tháng hàng năm, chúng ta cũng phải chuẩn bị tài liệu đầy đủ dồi dào để đến được cái phút thành hình dễ dàng của tác phẩm.
Đọc thêm tại:
