Thứ Ba, 21 tháng 7, 2015
MỸ THUẬT
Ngày xuân nói chuyện Tết, cùng với áo quần, quan niệm chúng ta khá nên thay đổi. Nếu vẫn cứ quốc gia đạo đức xã hội luân thường, ba phần tư nhân loại sẽ chết vì đau dạ dày, thế kỷ hai mươi chưa khóa xong cánh cửa. Đứng nhìn ra sự vật, nào chúng ta thử lấy mỹ thuật hay thần bí làm lâu đài! Hay gì? Mỹ thuật tức là thần bí. Sự linh thiêng cần phải đẹp mói dậy nổi những sông bể khát thèm, cái đẹp không linh thiêng sao có thể đè nén những núi non khiếp sợ. Tự muôn xưa Thơ, Nhạc đã biến thành thần nữ – Đảng Cha giàu lửa – Thượng Đế chỉ là ông Tạo Hóa, một nghệ sĩ thiên tài. Một bên (nghệ thuật) đòi hỏi bất diệt lúc ta vào. Một bên (thần bí) ban bố bất diệt khi ta đến. Đào xới hư vô. Tuôn chảy hư vô. Thoát tục, ở trên cõi tục – cả hai đều do lòng ta sáng tạo – và bằng một sự tuần hoàn như máu, cả hai trở về sáng tạo lòng ta. Đối chiếu nhau như mặt trời mặt trăng. Đốt mặt trời lên, và mặt trăng sẽ cháy.
TUỔI VÀNG
Ngày xuân nói chuyện Tết, cùng với áo quần, quan niệm chúng ta khá nên thay đổi. Nếu vẫn cứ quốc gia đạo đức xã hội luân thường, ba phần tư nhân loại sẽ chết vì đau dạ dày, thế kỷ hai mươi chưa khóa xong cánh cửa. Đứng nhìn ra sự vật, nào chúng ta thử lấy mỹ thuật hay thần bí làm lâu đài! Hay gì? Mỹ thuật tức là thần bí. Sự linh thiêng cần phải đẹp mói dậy nổi những sông bể khát thèm, cái đẹp không linh thiêng sao có thể đè nén những núi non khiếp sợ. Tự muôn xưa Thơ, Nhạc đã biến thành thần nữ – Đảng Cha giàu lửa – Thượng Đế chỉ là ông Tạo Hóa, một nghệ sĩ thiên tài. Một bên (nghệ thuật) đòi hỏi bất diệt lúc ta vào. Một bên (thần bí) ban bố bất diệt khi ta đến. Đào xới hư vô. Tuôn chảy hư vô. Thoát tục, ở trên cõi tục – cả hai đều do lòng ta sáng tạo – và bằng một sự tuần hoàn như máu, cả hai trở về sáng tạo lòng ta. Đối chiếu nhau như mặt trời mặt trăng. Đốt mặt trời lên, và mặt trăng sẽ cháy.
TUỔI VÀNG
Tết là gì? Lúc lãnh lương hước một tháng để mắc nợ về sau một năm? Ở đồng ruộng một năm và lên lầu hoàng vương nửa tháng.
Hay cái khỏi sự cho một đoạn ba trăm sáu mươi lăm ngày, làm mô – mốc nữa cho cái hữu tận thê thảm của kiếp người, nửa cho cái vô tận mỉa mai của Trời, Đất. Hạt ngọc trên dây chán nản. Bờ hoa giữa bến hoang liêu… Một cái đoản, trường đình để sự sống – chết đưa nhau về Vĩnh Viễn.
Ngoài xã hội, cũng như giữa tâm hồn, long trọng thế kia, Tết vươn đến một ý nghĩa gì cao xa nữa. Thấy nó khởi đầu, tự nhiên – trực giác nên tự nhiên – tôi nghĩ rằng nó tượng trưng cho sự Khởi Đầu. Có một lúc kia, ức triệu năm rồi, trên sự nằm vắng lặng của Không, cái sắc bỗng tưng bừng múa dậy. Cây xanh rớt xuống quả vàng. Đất trắng dâng lên hoa đỏ. Không gian một đức Chuẩn Đè chia tám tay ra làm tám hướng. Thời gian – con đường mờ vì vô tận – bắt đầu đi cho những bước dĩ vãng… tương lai… dĩ vãng… tương lai… Ôi say sưa! Vũ trụ bây giờ là một cô con gái mười lăm đang ôm giữ kho tàng. Tinh lực đóng và mở người như cánh cửa. Hàn Mặc Tử, nhà thơ của Thiên Chúa giáo, gõ vào hồn thơ mà ca:
Mai này thiên địa mới tinh khôi
Gió căng hơi và nhạc lên trời
Chim khuyên hót tiếng dầu tiên hết
Hoa lá hồ nghi sự lạ đời
Thuở ấy càn khôn mới dựng nên
Mùa thơ chưa gặt tốt tươi lên
Người thơ phong vận như thơ ấy
Nào đã ra đời: ngọc biết tên.
Gió căng hơi và nhạc lên trời
Chim khuyên hót tiếng dầu tiên hết
Hoa lá hồ nghi sự lạ đời
Thuở ấy càn khôn mới dựng nên
Mùa thơ chưa gặt tốt tươi lên
Người thơ phong vận như thơ ấy
Nào đã ra đời: ngọc biết tên.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: các tác gia văn học việt nam
