Thứ Sáu, 31 tháng 7, 2015
Không nên sửa chữa ngay sau khi sáng tác
Không vì ta đang bực mình về lượt sáng tác trước, hoặc vì ít
hay nhiều, ta vẫn còn bị ảnh hưởng của lượt sáng tác đó, nên sửa chữa lúc bấy
giờ thực không có lợi. Sáng tác xong, ta nên tạm thời nghỉ ngơi – quên lãng tác
phẩm – trước khi trở lại sửa chữa. Thời gian “đình chỉ công tác” đó giúp ta
bình tĩnh đề nhìn ưu, khuyết điểm rõ rệt hơn, khách quan hơn. Và đình chỉ công tác như vậy, cũng có đủ thì giờ cho ta tìm tòi những
cách sửa chữa có hiệu quả.
Khi sửa chữa cũng phải có nhiệt độ như khi sáng tác
Người lính xuất quân lần thứ nhất thất bại liền xuất quân lần thứ
hai. Ở lần thứ hai, ta vẫn phải động viên họ chu đáo như lần thứ nhất. Cũng như
thế, trong việc sửa chữa tác phẩm, ta cũng phải tự động viên cho có được một
nhiệt độ say sưa, tha thiết, dũng cảm như lúc sáng tác lượt đầu. Như vậy không
bao giờ còn sợ “phút người sửa chữa hóa phút thần trợ”, sửa chữa như thế chỉ là
sáng tác lần thứ hai, có chuẩn bị đầy đủ hơn.
Phải nhờ chung quanh giúp mình sửa chữa
Hay hơn cả vẫn là sau khi sáng tác xong, ta đem ra trưng cầu
ý kiến của chung quanh hoặc giữa đám bạn bè gần gũi cùng nghề, hoặc giữa đông
đảo quần chúng. Ta nói rõ ý định, mục đích của ta trong khi sáng tác, những trở
lực mà ta gặp phải, những nguyên nhân giúp ta thành công, ta chỉ rõ những đoạn
mà ta bằng lòng, những chỗ mà ta đang còn ngần ngại. Quần chúng sẽ nhờ sự trình
bày đó để biểu rõ ta hơn, và giúp ta sửa chữa lại tác phẩm một cách có hiệu
quả. Trong trường hợp của nước ta hiện nay, thì những ý kiến có thể giúp ích ta
nhiều nhát là ý kiến của cán bộ – nhất là của cán bộ công nhân hoạt động trong
quần chúng. Họ là những bộ phận chiến đâu nhất, giác ngộ nhất trong quần chúng.
Tiếng nói của họ có thể xem là tiếng nói có ý thức của quần chúng, của nhân
dân, mà người công tác văn nghệ cần phải nghe theo để sửa chữa lấy tác phẩm của
mình.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: truyện văn học việt nam
Nội dung quyết định kỹ thuật. Điều đó đã thành một
chân lý. Vả cũng không phải chỗ bàn rộng ở đây. Nhưng chúng ta cũng nên nhớ
rằng ngược lại, kỹ thuật cũng chi phối nội dung rất lớn. Bởi vậy, sau khi đã
chuẩn bị tài liệu – nghĩa là nội dung đầy đủ – chứng ta phải chú ý đến việc
chọn lọc một kỹ thuật xứng đáng để biểu hiện nội dung. Cũng như người lính đã
có tinh thần cách mạng, còn phải có kỹ thuật xạ kích cao thì mới mong làm tròn
nhiệm vụ tiêu diệt quân địch.
Kiểm điểm lại những tác phẩm “hỏng vì kỹ thuật” lâu nay,
chúng ta thấy có những nguyên nhân sau này:
Kỹ thuật không đi đôi với chất và số lượng của tài liệu
Không đi đôi với số lượng ví như tài liệu đáng dùng viết
một truyện ngắn thì kéo ra cho thành một truyện dài, tài liệu đáng lẽ để dùng
vào bốn, năm bức tranh thì tham lam nhét tất cả vào một bức. Tác phẩm vì thế sẽ
loãng đi hay bế tắc lại rất nhiều.
Không đi đôi với chất lượng ví như tài liệu đáng lẽ làm
tiểu thuyết thì ta đem ra viết kịch, tài liệu đáng lẽ làm văn xuôi lại đem ra
làm thơ.
Đến như trong một bộ môn, tài liệu hùng mạnh như một cuộc
biểu tình, lại đem phổ vào một điệu nhạc bi ai, hay tài liệu bi thảm như một
cuộc khủng bố chẳng hạn, lại dùng điệu hành khúc hùng manh để biểu diễn.
Kỹ thuật không hợp với thói quen và trình độ thưởng thức
của quần chúng
Không hợp với thói quen, như sáng tác cho quần chúng miền
Nam, ta lại dùng dân ca điệu Bắc, sáng tác cho quần chúng người Việt, ta lại
dừng lối bố cục Âu Tây.
Không hợp với trình độ thưởng thức, như sáng tác cho anh em
công nông mới tốt nghiệp bình dân học vụ, ta lại viết những bài khúc mắc cầu
kỳ, hoặc sáng tác cho những cán bộ có học thức cao, ta lại soạn những tác phẩm
dễ dãi như cho thiếu nhi chẳng hạn.
Rút những kinh nghiệm trên, chúng ta phải chọn một kỹ
thuật, trong hợp với chất và số lượng tài liệu, ngoài hợp với thói quen và
trình độ thưởng thức của nhân dân; “Diễn tả gì? Diễn tả cho ai thưởng thức?”
chúng ta phải tự đặt ra và trả lời hai câu hỏi ấy trong lúc lựa chọn một kỹ
thuật thích hợp để thực hiện tác phẩm.
Trở lên, chúng tôi trình bày về việc cần thiết chọn lọc kỹ thuật
thích họp. Nhưng kỹ thuật đã chọn lọc lại còn phải trau dồi. Càng trau dồi kỹ
thuật bao nhiêu, ta càng làm cho quần chúng ham thích nội dung bấy nhiêu. Chỉ
có một điều chúng ta nên nhớ khi trau dồi, là trau dồi với mục đích thể hiện chu
đáo nội dung, trau dồi với mục đích để phục vụ quần chúng có hiệu quả. Vả
chăng, quần chúng càng ngày càng tiến bộ, nếu ta không trau dồi kỹ thuật thì
không thể đi theo kịp quần chúng, đừng nói gì đến việc nâng cao.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: các tác phẩm văn học việt nam
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)