Thứ Hai, 27 tháng 7, 2015
Thời gian – Hoàn cảnh thời gian đối với ta lại quan hệ vô cùng. Một là, tác phẩm của chúng ta dựng nên không phải là tác phẩm phi thời gian mang những sự việc tình cảm của lúc nào cũng được, thời nào cũng được mà phải là những tác phẩm đánh dấu được thời đại, hay đúng hơn, được thời đại in dấu vào.
Đã thế, thời gian ở xứ ta lại thay đổi biến hóa không chừng. Sự việc năm 44 khác năm 50 còn hon của thế kỷ XV khác thế kỷ XVI. Thời gian chia rất nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có một chuyện hướng riêng. Trước Cách mạng tháng Tám và sau Cách mạng tháng Tám, trước 19-12 và sau 19-12, trước lệnh chuẩn bị Tổng phản công và sau lệnh chuẩn bị Tổng phản công v.v… Đó là nói tình hình chung trong nước. Trong mỗi địa phương lại có những thời kỳ giai đoạn riêng: lúc vỡ mặt trận, lúc gây phong trào, lúc lập hội tề, lúc phá hội tề, khi thi hành đại đội độc lập, rồi vây đồn, diệt đồn, giải phóng v.v… Cứ mỗi thời kỳ như thế, không những có chuyển hướng trong chánh sách, đường lối, tổ chức, lại còn có chuyển hướng lớn lao trong sinh hoạt và tâm lý của nhân dân.
Thu thập tài liệu nếu không chú ý đến những sự đổi thay chuyển biến đó sẽ làm thiệt thời rất nhiều cho sự cấu tạo tác phẩm.
Đối với chúng ta hiện nay ngoài những thời kỳ trong nước, trong địa phương, lại còn phải chú ý đến những thời kỳ lớn lao trong tình hình thế giới nữa. Có thể nào sau này tả một phong trào gì ở Việt Nam năm 1949 mà bỏ quên được sự hồi hộp mong ngóng của chúng ta đợi cho quân giải phóng (Trung Quốc) tiến xuống Hoa Nam. Và tả những sự việc năm 1950 mà lại không nói đến tình hình Triều Tiên, những tin tưởng, lo âu của chúng ta về nó.
Giai đoạn tính là một điều không thể thiếu sót đối với những tác phẩm của một thời đại mà sự việc biến chuyển từng phút từng giây. Lấy tài liệu ngày nay phải chú ý đến tính chất thời gian và giai đoạn của nó thì sau này khi cấu tạo tác phẩm mới xây dựng lại sự thật được linh động và sát đúng.
Những vấn đề mật thiết tương quan – Mọi vật tự nó đã tương quan với nhau. Huống gì ở thực tại ta, sự tương quan đó không phải tự nhiên mà còn là do sự cố gắng có ý thức của người nữa. Một phong trào, một vấn đề gì phát hiện ở ta đều là kết hợp, phối hợp với những phong trào, vấn đề khác chung quanh.
Lấy tài liệu về tăng gia sản xuất trong một xã hội không thể quên nghiên cứu tài liệu giảm tô, hiến điền, tạm cấp ruộng đất trong xã ấy. Nông dân ở một xã vừa được giảm tô, cố nhiên tăng gia sẽ hăng hái hon ở một xã chưa giảm tô. Lấy tài liệu về một chiến dịch của bộ đội chính quy, không phải chỉ chú ý đến các trận phục kích công đồn mà phải tìm tài liệu nhiều về các công tác cần vụ, tiếp tế của nhân dân, sự chuẩn bị chiến trường của dân quân, bộ đội địa phương, sự phối hiệp của các ủy ban đoàn thể.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: ca
dao việt nam, vai tro cua
ngon ngu
